Από τη Δράμα στην Κω: Όλα τα Μυστικά του Θρακιώτικου Γλυκού «Βαρβάρα»
Ας επιχειρήσουμε μια πολιτιστική διαδρομή όπου θα δούμε πως υπάρχει η συνύπαρξη Θρακιώτικων Μικρασιατικών, Ποντιακών και Νησιωτικών στοιχείων.
Η «βαρβάρα» κατά βάση είναι ένα θρακιώτικο και Μικρασιάτικο έθιμο, που το υιοθέτησαν και οι Πόντιες νοικοκυρές! Στα Δωδεκάνησα το συναντάμε στην Κω, στη Νίσυρο και στη Λέρο.
Όσα σέρνει το αλέτρι, πρέπει να μπουν μέσα στην κατσαρόλα για να γίνει η «βαρβάρα» - σιτάρι αποφλοιωμένο, νερό, ζάχαρη, σταφίδα ξανθή, γαρίφαλο, αλάτι, αλεύρι ή κορν φλάουρ όσπρια (φασόλια, ρεβύθια, φάβα, φακές, κουκιά), από 7 είδη. Η ενσωμάτωση 7 διαφορετικών οσπρίων και δημητριακών, μαζί με ξηρούς καρπούς και μπαχαρικά, θυμίζει έντονα τα κόλλυβα ή τον ασουρέ (ashure - ένα παρόμοιο γλυκό με σιτάρι που είναι διαδεδομένο στη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια).
Η Μαγική Αριθμολογία του Γλυκού
Κάθε υλικό στη «βαρβάρα» δεν είναι τυχαίο, αλλά κρύβει έναν βαθύτερο συμβολισμό:
Το Σιτάρι: Συμβολίζει τη Γέννηση, τη Ζωή και την Αφθονία. Είναι ο σπόρος που πέφτει στη γη και ανασταίνεται.
Τα 7 Είδη Οσπρίων: Ο αριθμός επτά (7) είναι ιερός και συμβολικός σε πολλές παραδόσεις. Αντιπροσωπεύει τη Θεία Πληρότητα, τις ημέρες της δημιουργίας ή τις ημέρες της εβδομάδας, ζητώντας από την Αγία πλήρη προστασία.
Το Ρόδι: Με τους κατακόκκινους σπόρους του, συμβολίζει τη Γονιμότητα, τον Πλούτο και την Ευημερία. Η παρουσία του είναι απαραίτητη για να κλείσει ο κύκλος της τύχης.
Το Κουκί: Η δεισιδαιμονία του κουκιού στο πορτοφόλι (μαζί με τους σπόρους του ροδιού) είναι μια αρχαία σύνδεση του καρπού με το χρήμα και τον πλούτο.
Κι αν θες να ‘χεις λεφτά όλο το χρόνο, να κρατήσεις ένα κουκί απ’ τη «βαρβάρα» στο πορτοφόλι σου!
Σύμφωνα με τη λαϊκή Δεισιδαιμονία: Το κουκί στο πορτοφόλι φέρνει καλοτυχία και χρήματα.
Κατά το έθιμο το γλύκισμα «βαρβάρα» φτιάχνεται την παραμονή της Αγίας Βαρβάρας και ανήμερα της γιορτής της, στις 4 Δεκεμβρίου, μοιράζεται οπωσδήποτε σε τρία σπίτια που έχουν παιδιά.
Συμβολισμοί και Τύχη
Το γλυκό θυμίζει έντονα τα κόλλυβα, ενώ προσφέρεται πασπαλισμένο με κατακόκκινους σπόρους ροδιών. Αυτός ο πλούτος των υλικών κρύβει βαθύτερα νοήματα:
Το Σιτάρι συμβολίζει την αιώνια ζωή και την αναγέννηση.
Τα 7 Είδη Οσπρίων ζητούν πλήρη (πνευματική και υλική) ευημερία και προστασία.
Η Δοξασία των Αρχαίων
Πες το όπως θες, ακόμα και κολυβόζουμο το λένε κάποιοι, ο θρύλος λέει πως το πιάτο αυτό σερβιριζόταν από την αρχαιότητα κατά τα περίφημα Εκαταία δείπνα, τελετές υπέρ της Θεάς Εκάτης, κατά τις οποίες οι πλουσιότεροι προσέφεραν ένα παρόμοιο πιάτο στους φτωχούς.
Το Ashure σύμφωνα με την παράδοση μοιράζεται ανάμεσα σε Χριστιανούς και Μουσουλμάνους της Θράκης, οι οποίοι το φτιάχνουν και το μοιράζουν κατά την Ημέρα του Ασουρέ (ή Γλυκό του Νώε) που πέφτει στον πρώτο μήνα του Ισλαμικού ημερολογίου.
Σχόλια