(Στη φωτογραφία: Λήψη από το αεροπλάνο πάνω από τις Αυστριακές Άλπεις με μια μοναδική αίσθηση ελευθερίας. Οι αχτίδες του ήλιου που διαπερνούν τα σύννεφα και φωτίζουν τις χιονισμένες κορυφές ταιριάζουν απόλυτα με το θέμα του ηλιοστασίου, καθώς συμβολίζουν ακριβώς αυτή την «πάλη» του φωτός με το σκοτάδι και το κρύο του χειμώνα. Πάνω από τις κορυφές των Άλπεων, εκεί που το φως του χειμώνα συναντά τη Γη.)
Τι είναι το Χειμερινό Ηλιοστάσιο;
Το ηλιοστάσιο δεν είναι απλώς ένα αστρονομικό φαινόμενο· είναι ο χορός της Γης γύρω από το άστρο της. Σύμφωνα με το Smithsonian Science Education Center, αυτές τις ημέρες το Βόρειο Ημισφαίριο «γέρνει» στον κοσμικό χάρτη όσο πιο μακριά μπορεί από τον Ήλιο.
Είναι η στιγμή που ο Ήλιος μοιάζει να «στέκεται» (ηλιο-στάσιο) στο χαμηλότερο σημείο του ουρανού, διαγράφοντας ένα σύντομο, ταπεινό τόξο πάνω από τον ορίζοντα. Λαμβάνουμε τη λιγότερη ζεστασιά, τη λιγότερη λάμψη. Όμως, υπάρχει μια κρυφή ελπίδα σε αυτό το σκοτάδι: από αύριο, ο Ήλιος ξεκινά ξανά την ανηφορική του πορεία, χαρίζοντάς μας δευτερόλεπτο-δευτερόλεπτο περισσότερο φως μέχρι την καρδιά του καλοκαιριού.
Η Επιστήμη πίσω από το Σκοτάδι
Όλα ξεκινούν από μια «ατέλεια» της φύσης. Όπως εξηγεί ο αστροφυσικός Ντάρεν Μπάσκιλ, η Γη διατηρεί μια σταθερή κλίση $23,5^\circ$. Ενώ το καλοκαίρι ο Βόρειος Πόλος «κοιτάζει» τον Ήλιο, σήμερα, έξι μήνες μετά, του στρέφει την πλάτη. Αυτή η απόκλιση είναι που δημιουργεί την εναλλαγή των εποχών και μας προσφέρει αυτή τη μακρά, μυστηριακή νύχτα.
Info: Για το 2025, η ακριβής στιγμή της κορύφωσης στην Ελλάδα είναι την Κυριακή 21 Δεκεμβρίου, στις 17:03.
Ένας Παγκόσμιος Ψίθυρος Λαογραφίας
Από την αυγή της ανθρωπότητας, αυτή η νύχτα δεν προκαλούσε φόβο, αλλά δέος. Οι αρχαίοι λαοί έβλεπαν στο ηλιοστάσιο την αναγέννηση ενός Θεού-Ήλιου.
Στην Ελλάδα της παράδοσης: Οι παλιοί τοποθετούσαν στο τζάκι τη «Μπάμπω», ένα τεράστιο ξύλο που έπρεπε να καίει ασταμάτητα. Ήταν το Χριστόξυλο, μια ιερή φωτιά για να κρατήσει μακριά τους καλικαντζάρους και να ζεστάνει το Θείο Βρέφος.
Στα παγωμένα δάση του Βορρά: Οι Αγγλοσάξονες έκαιγαν το Yule Log, γιορτάζοντας με φωτιές την επιστροφή της ζωής.
Στην Ανατολή: Στην Κίνα, οι οικογένειες ενώνονται για να τιμήσουν τους προγόνους τους, ενώ στο Ιράν, η νύχτα Yalda γεμίζει με απαγγελίες ποίησης, ρόδια και κρασί, νικώντας το σκοτάδι με τη δύναμη της λέξης και της παρέας.
Επίλογος
Απόψε, ας αφήσουμε τη μεγάλη νύχτα να μας ξεκουράσει. Ας ανάψουμε ένα κερί ή μια φωτιά στο τζάκι, τιμώντας τις αρχαίες ρίζες μας. Μπορεί το κρύο να δυναμώνει, αλλά από αύριο, το φως επιστρέφει.
Σχόλια