Σύμφωνα μ’ έναν πολύ αυστηρό κανόνα, απαγορευόταν στις παντρεμένες γυναίκες να μπουν στο Στάδιο ή να παρακολουθήσουν τ’ αγωνίσματα. Αυτό διαρκούσε μόνο για την περίοδο των αγώνων. Η μόνη γυναίκα που της επιτρεπόταν να παρακολουθήσει, ήταν η ιέρεια της Δήμητρας Χαμύνης, που δεχόταν αυτή την τιμητική θέση κάθε τέσσερα χρόνια και καθόταν σε έναν βωμό μέσα στο Στάδιο, απέναντι από τις θέσεις των κριτών.
Οι αθλητές σε όλα τα αγωνίσματα αγωνίζονται γυμνοί. Ο πρώτος αθλητής που αγωνίστηκε γυμνός, κατά τον Παυσανία, ήταν ο Όρσιππος από τα Μέγαρα, νικητής σταδιοδρόμος στη 15η Ολυμπιάδα (720 π.Χ.). Κατά τη διάρκεια του δρόμου, το ζώμα του Όρσιππου (κοντό ύφασμα που δενόταν σφιχτά γύρω από την περιφέρεια) έπεσε καταγής, αλλά αυτός συνέχισε τον αγώνα και νίκησε. Βέβαια, εκφράζεται η υποψία ότι το ζώμα δεν έπεσε μόνο του στο χώμα, αλλά βοήθησε και ο Όρσιππος για να τρέξει ελεύθερος.Μετά το επεισόδιο της κόρης του Διαγόρα Καλλιπάτειρας θεσπίστηκε να μπαίνουν και οι γυμναστές γυμνοί στο στάδιο κατά τη διάρκεια των αγώνων. Οι Ηλείοι επέβαλαν τη γύμνωση, γιατί ήθελαν και τους γυμναστές καλοκαμωμένους και δυνατούς, ζωντανά παραδείγματα για τους αθλητές τους, και ικανούς να αντέχουν στις μεγάλες ζέστες της Ολυμπίας. Αν μια γυναίκα τολμούσε να παραβεί το νόμο, η τιμωρία ήταν σκληρή: την έριχναν από το Τυπαίο όρος, όπως καταγράφει ο Παυσανίας.
Η μόνη γυναίκα που κατάφερε να παραβεί τον νόμο και να μείνει ατιμώρητη ήταν η Καλλιπάτειρα, κόρη, αδερφή και μητέρα ολυμπιονικών.
Η Καλλιπάτειρα έδειξε ιδιαίτερη φροντίδα στην ανατροφή και την εκγύμναση του γιου της, του Πεισίδωρου, γι' αυτό η ελπίδα της ήταν να τον δει να αγωνίζεται στους αγώνες. Ντυμένη μ’ αντρικά ρούχα, μπήκε στο Στάδιο για να παρακολουθήσει το γιο της να τρέχει. Μετά τη νίκη του γιου της, πήδηξε τον περίβολο, και τότε έπεσαν τα ρούχα της, αποκαλύπτοντας το φύλο της. Οι Ελλανοδίκες, ωστόσο, δεν την τιμώρησαν, τιμώντας τα μέλη της οικογένειάς της, που ήταν όλοι ολυμπιονίκες.
Η ιστορία της Καλλιπάτειρας έκανε εντύπωση τόσο στους συγχρόνους της, όσο και στις μετέπειτα γενεές που ενέπνευσε τον ρομαντικό ποιητή Λορέντζο Μαβίλη, ο οποίος της αφιέρωσε ένα σονέτο του που θεωρείται ένα από τα ωραιότερα δεκατετράστιχα ποιήματά του:
Αρχόντισσα Ροδίτισσα, πως μπήκες;
Γυναίκες διώχνει μια συνήθεια αρχαία εδώθε.
-Έχω ένα ανήψι, τον Ευκλέα,
τρία αδέρφια, πατέρα, Ολυμπιονίκες.
Να με αφήσετε πρέπει Ελλανοδίκες
και γω να καμαρώσω μες΄ τα ωραία
κορμιά, που για τ’ αγρίλι του Ηρακλέα
παλεύουν, θαυμαστές ψυχές αντρίκειες.
Με τες άλλες γυναίκες δεν είμαι όμοια.
Στον αιώνα το σόϊ μου θα φαντάζει
με της αντρειάς τ΄ αμάραντα προνόμια.
Με μάλαμα γραμμένος το δοξάζει
Σε αστραφτερό κατεβατό μαρμάρου
ύμνος χρυσός του αθάνατου Πινδάρου.
Αξίζει να προστεθεί ότι οι γυναίκες είχαν δικαίωμα συμμετοχής στα ιππικά αγωνίσματα μόνον ως ιδιοκτήτριες. Yπήρχε και η περίπτωση κατά την οποία γυναίκες ανακηρύσσονταν νικητές χωρίς να συμμετάσχουν, αφού στα συγκεκριμένα αγωνίσματα βραβευόταν ο ιδιοκτήτης και όχι ο αναβάτης. Χάρη σ' αυτόν το θεσμό, πολλές γυναίκες στεφανώθηκαν ολυμπιονίκες. H Kυνίσκα, κόρη του βασιλιά της Σπάρτης Aρχίδαμου, νίκησε στο τέθριππο (396 π.Χ.) και ήταν η πρώτη γυναίκα ολυμπιονίκης. Η Βελεστίχη από τη Μακεδονία, η Τιμαρέτα και η Θεοδότα από την Ηλεία νίκησαν επίσης σε ιππικά αγωνίσματα.
Σχόλια