Ροδίτικη Φορεσιά: Ζωντανός κοινωνικός κώδικας που γίνεται πυλώνας τουρισμού

Μια ξεχωριστή πολιτιστική και εκπαιδευτική πρωτοβουλία ανέλαβαν οι πρωτοετείς φοιτητές της Σχολής Τουρισμού του Μητροπολιτικού Κολλεγίου στη Ρόδο. Στο πλαίσιο του μαθήματος Events Management, διοργάνωσαν με απόλυτη επιτυχία στο ξενοδοχείο Rodos Palladium μια μοναδική εσπερίδα αφιερωμένη στις παραδοσιακές φορεσιές και τα έθιμα της Ρόδου.

Στόχος της εκδήλωσης, η οποία ήταν το αποτέλεσμα συστηματικής ομαδικής δουλειάς και δημιουργικότητας, ήταν η ανάδειξη του πολιτιστικού πλούτου του νησιού ως κεντρικού πυλώνα για μια βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, ικανή να προσφέρει στους επισκέπτες μια αυθεντική εμπειρία της τοπικής ιστορίας και ταυτότητας.

Ένας άτυπος κοινωνικός κώδικας Όπως τονίστηκε κατά τη διάρκεια της εσπερίδας, η παραδοσιακή φορεσιά της Ρόδου λειτουργούσε στο παρελθόν σαν ένας άτυπος αλλά απόλυτα σαφής κοινωνικός κώδικας.

Με μια πρώτη ματιά, μπορούσε κανείς να αναγνωρίσει την καταγωγή (το χωριό) μιας γυναίκας, την οικογενειακή της κατάσταση (ανύπαντρη ή παντρεμένη), την οικονομική της ευχέρεια, καθώς και το αν πηγαίνει σε γιορτή ή στην εργασία της. Σε μια εποχή χωρίς εργοστάσια, η γνώση αυτή περνούσε αυθεντικά από γενιά σε γενιά.

Η Δρ. Κυρίκου Ευδοκία, Program Leader της Σχολής Τουρισμού του Μητροπολιτικού Κολλεγίου Ρόδου και υπεύθυνη του προγράμματος, απηύθυνε σύντομο χαιρετισμό, επισημαίνοντας: «Η Ρόδος είναι ένας τόπος με βαθιά ιστορία και πλούσια πολιτιστική παράδοση. Οι τοπικές φορεσιές, τα έθιμα και οι παραδόσεις του νησιού μας δεν αποτελούν μόνο κομμάτι του παρελθόντος, αλλά ζωντανό στοιχείο της ταυτότητάς μας και σημαντικό μέρος της αυθεντικής εμπειρίας που προσφέρει ο τόπος μας στους επισκέπτες του».

«Κανόνας ζωής και όχι επιλογή μόδας» Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η ομιλία του προέδρου της Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Ρόδου, Παναγιώτη Εγγλέζου, ο οποίος υπογράμμισε ότι η φορεσιά δεν αποτελούσε επιλογή μόδας, αλλά κανόνα ζωής. «Μια γυναίκα δεν ντυνόταν τυχαία. Ο τρόπος που έδενε τη μαντίλα της, το είδος της ποδιάς, τα κοσμήματα που φορούσε, όλα είχαν νόημα», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο κ. Εγγλέζος εξήγησε ότι η Ρόδος δεν είχε ποτέ μια ενιαία φορεσιά, αναδεικνύοντας τις γεωγραφικές αντιθέσεις: στα ορεινά χωριά (Απόλλωνα, Έμπωνας, Κρητηνία) οι ενδυμασίες ήταν πιο βαριές, κλειστές και με σκούρα χρώματα, ενώ σε παραθαλάσσιες ή εμπορικές περιοχές όπως η Λίνδος και ο Αρχάγγελος, τα υφάσματα ήταν πιο ελαφριά, τα χρώματα φωτεινά και η διακόσμηση εντονότερη.

Κλείνοντας, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την απώλεια της αυθεντικής πολυμορφίας, τονίζοντας πως υπάρχει ρίσκο η παράδοση να μετατραπεί σε ένα απλό «σκηνικό». Για τον λόγο αυτό, πρότεινε τη συστηματική καταγραφή των φορεσιών ανά χωριό, τη δημιουργία εργαστηρίων παραδοσιακής τέχνης, την ενίσχυση των συλλόγων και τη σύνδεση της παράδοσης με την εκπαίδευση.

Η παρέλαση των Πολιτιστικών Συλλόγων Το κυρίως πρόγραμμα της εκδήλωσης εξελίχθηκε σε μια πανδαισία χρωμάτων και ιστορίας, με τη συμμετοχή τοπικών συλλόγων:

• Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αρχαγγέλου «ο Αίθωνας» παρουσίασε τη νυφική φορεσιά του Αρχαγγέλου των δεκαετιών 1850-1890, γνωστή ως «Μηλιά», την οποία έχει αναπαράγει επιτυχώς. Στο πλαίσιο αυτό, ο θεματοφύλακας της δωδεκανησιακής παράδοσης, Βασίλης Αναστόπουλος, αναφέρθηκε στην «Κουλουρία», το απαραίτητο πρώτο πιάτο του γαμήλιου τραπεζιού, σχολιάζοντας πως «χωρίς αυτήν γάμος δεν γίνεται».

• Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αφάντου «Παναγία Καθολική» παρουσίασε τη δική του ξεχωριστή ενδυμασία.

• Τη σκυτάλη πήραν διαδοχικά ο Πολιτιστικός Σύλλογος Έμπωνα «ο Αττάβυρος», ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γυναικών Ιαλυσού, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μαλώνας «ο Φερακλός» και, τέλος, «το Καμάρι», ο Πολιτιστικός Σύλλογος της Παστίδας.

Γέφυρα επικοινωνίας και τουρισμού Εκπροσωπώντας τους φοιτητές, ο Ανέστης Πάσπαλης

σημείωσε τον μοναδικό πλούτο του νησιού να διαθέτει διαφορετική φορεσιά σχεδόν σε κάθε χωριό. «Η ζωντανή σχέση των κατοίκων με την παράδοση αποτελεί σημαντικό πόλο έλξης για τους επισκέπτες, οι οποίοι αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες και ιστορίες που αναδεικνύουν τον χαρακτήρα του τόπου μας», ανέφερε.

Η αυλαία της εκδήλωσης έπεσε με την τοποθέτηση της κ. Ιωάννας Παντελίδη, η οποία υπενθύμισε ότι ο τουρισμός είναι πρωτίστως γνωριμία με την ιστορία και τον πολιτισμό. «Κάθε κέντημα, κάθε χρώμα και κάθε σχέδιο αφηγείται μια ιστορία», υπογράμμισε, συμπληρώνοντας ότι ο τουρισμός και η παράδοση μπορούν να αποτελέσουν γέφυρα επικοινωνίας ανάμεσα στους λαούς, προβάλλοντας τις αξίες, την αυθεντικότητα και τη ροδίτικη φιλοξενία. «Ας συνεχίσουμε λοιπόν να στηρίζουμε και να διαφυλάσσουμε τις παραδόσεις μας, ώστε να παραμείνουν ζωντανές», ήταν το τελικό της μήνυμα.