Πολυθέαμα στα σπλάχνα της ροδίτικης ιστορίας

Το Θέατρο της Μεσαιωνικής Τάφρου προσέφερε ένα επιβλητικό, φυσικό σκηνικό ιστορίας. Τα αιωνόβια τείχη, λουσμένα στους ατμοσφαιρικούς φωτισμούς, δεν ήταν ένας απλός φόντος, αλλά ένας ζωντανός «πρωταγωνιστής». Οι αρχαίες και μεσαιωνικές πέτρες αγκάλιασαν τους θεατές, κάνοντάς τους να νιώθουν ότι βρίσκονται κυριολεκτικά μέσα στα σπλάχνα της Ιστορίας.

Το πολυθέαμα «Χτίζοντας πάνω στο Παρελθόν – Το Κάστρο της Ρόδου» (σε σκηνοθετική επιμέλεια Μελίνας Μάσχα και Λευτέρη Ντρούβα, με τη στήριξη της Διεύθυνσης Πολιτισμού Δήμου Ρόδου και της ΕΦΑ Δωδεκανήσου) προσέφερε μια μαγική βραδιά στο Θέατρο Μεσαιωνικής Τάφρου «Μελίνα Μερκούρη».

Η ιστορία του τόπου ζωντάνεψε καθηλωτικά μέσα από την απαράμιλλη αφήγηση του Γιάννη Βούρου, τα κείμενα και τη σχεδιαστική επιμέλεια των Σπύρου Συρόπουλου και Λευτέρη Ντρούβα, τη διεύθυνση ορχήστρας και την πρωτότυπη μουσική του Θόδωρου Λεμπέση, τη λυρική φωνή της Αγγελικής Βαρδάκα, τις ερμηνείες των ηθοποιών Θεοδώρας Σιάρκου και Βασίλη Μπατσακούτσα, καθώς και την πολυμελή ορχήστρα κλασικών και παραδοσιακών οργάνων.

Ο αντιδήμαρχος Επικοινωνίας και Αναπληρωτής Αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Ρόδου Γεώργιος Πάττας στον χαιρετισμό του τόνισε πως “η παράσταση δεν αποτελεί απλώς μια καλλιτεχνική εκδήλωση. Είναι μια προσπάθεια να συνομιλήσουμε με την ιστορία του τόπου μας μέσα από τη μουσική, το θέατρο και τη μνήμη.Το Κάστρο της Ρόδου είναι πολύ περισσότερο από ένα μνημείο. Είναι ένα ζωντανό κομμάτι της ταυτότητας του νησιού μας. Είναι ο χώρος όπου συναντώνται διαφορετικές εποχές, πολιτισμοί, άνθρωποι και ιστορίες. Και ακριβώς αυτή την πολύτιμη κληρονομιά έχουμε χρέος να γνωρίζουμε, να προστατεύουμε και να μεταδίδουμε στις επόμενες γενιές”.

Με σημείο αναφοράς την καστροπολιτεία της Ρόδου, ένα ζωντανό τοπόσημο που άλλαζε μορφή αλλά παρέμενε ο σταθερός, προστατευτικός πυρήνας του νησιού, η
παράσταση ταξίδεψε το κοινό σε μια εμβαθυμένη ιστορική αναδρομή:

👉Η αρχή της αφήγησης έγινε με τον ύμνο του Πινδάρου (7ος Ολυμπιόνικος), που υμνεί τη μυθική γέννηση της Ρόδου μέσα από τη θάλασσα ως δώρο των θεών στον Θεό Ήλιο. Η επιλογή αυτή αναδεικνύει τις βαθιές ρίζες της ροδιακής ταυτότητας. Στην
αρχαία συνείδηση, η Ρόδος δεν ήταν απλώς μια γεωγραφική στεριά, αλλά μια θεϊκή ευλογία, συνυφασμένη με το φως, την εξωστρέφεια και τη ναυτική υπεροχή που τη
χαρακτήρισαν στην κλασική εποχή.

👉Ακολούθησε η Ελληνιστική Εποχή και ο Κολοσσός. Μέσα από τη ρομαντική ματιά ενός ποιήματος του Βίκτωρος Ουγκώ, η παράσταση φώτισε την ελληνιστική ακμή της πόλης και το εμβληματικό άγαλμα του Κολοσσού. Η γαλλική ποιητική πρόσληψη του θαύματος αυτού υπογραμμίζει πώς το οχυρωμένο λιμάνι και τα τεχνολογικά επιτεύγματα της αρχαίας Ρόδου ξεπέρασαν τα τοπικά όρια, μετατρέποντας το νησί σε
παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας, ισχύος και πολιτισμικής ακτινοβολίας.

👉Στη συνέχεια η αφήγηση πέρασε στη βυζαντινή Ρόδο, εστιάζοντας στη διαμόρφωση των πρώτων τειχών του κάστρου και στην ορθόδοξη πνευματική παρακαταθήκη. Οι βυζαντινοί ύμνοι που απέδωσε η Χορωδία του Συλλόγου Ιεροψαλτών Ρόδου
«Ευάγγελος Μουτάφης» αποτύπωσαν την εσωτερική δύναμη, τη λατρευτική ζωή και την καρτερία των κατοίκων. Το κάστρο την εποχή αυτή μετατρέπεται σε καταφύγιο πίστης και άμυνας απέναντι στις αραβικές και θαλάσσιες επιδρομές, σφυρηλατώντας τη συλλογική αντοχή του ελληνισμού της Δωδεκανήσου.

👉Η περίοδος των Ιωαννιτών Ιπποτών φωτίστηκε δραματουργικά μέσα από ένα συγκινητικό θεατρικό αναλόγιο, εστιάζοντας στην ανθρώπινη πλευρά των πολέμων.
Η ιστορία της Αναστασίας της Ρόδου και του Άγγλου συζύγου της Kensington, ο οποίος έπεσε μαχόμενος στη δραματική τελευταία οθωμανική πολιορκία του 1522, αφαίρεσε την ψυχρή «ηρωική» εικόνα των τειχών. Αποκάλυψε ότι η ιστορία του κάστρου δεν γράφτηκε μόνο από διατάγματα ηγεμόνων, αλλά από την αγάπη, τον προσωπικό πόνο, τη διαπολιτισμική συνάντηση και την αυτοθυσία των απλών ανθρώπων που ζούσαν και πέθαιναν μέσα σε αυτό.

👉Στην οθωμανική περίοδο, η αφήγηση ενέταξε ένα παραμύθι από τις ιστορίες της Χαλιμάς (Χίλιες και Μία Νύχτες), αποτυπώνοντας την απλή, καθημερινή ζωή πίσω
από τα ψηλά τείχη.

👉Η νεότερη ιστορία ολοκληρώθηκε με την περίοδο της Ιταλοκρατίας και τους σκληρούς αγώνες μέχρι την ιστορική Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα το 1948. Μέσα από λυρικές ερμηνείες και παραδοσιακά ακούσματα, ζωντάνεψε η
αδιάλειπτη λαχτάρα των Ροδίων για τη λευτεριά, αναδεικνύοντας πώς η διατήρησητης γλώσσας και των εθίμων κράτησε την ελληνική ψυχή ζωντανή μέχρι τη δικαίωση.

➡️Η Ρόδος υπήρξε πάντα ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, λαών, θρησκειών και θαλάσσιων δρόμων. Η σημασία της εκδήλωσης αυτής έγκειται στο ότι μετατρέπει την Ιστορία από ακαδημαϊκή γνώση σε βιωματική, συλλογική εμπειρία. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξαν η ατμόσφαιρα, το φυσικό περιβάλλον και η μουσική επένδυση:

Η πρωτότυπη μουσική σύνθεση του Θόδωρου Λεμπέση, εκτελεσμένη αριστοτεχνικά από την εξαιρετική ορχήστρα κλασικών και παραδοσιακών οργάνων, λειτούργησε ως ο συνδετικός ιστός της παράστασης.

Ο καταληκτικός λόγος του καθηγητή Σπύρου Συρόπουλου συμπύκνωσε με σπάνια ποιητικότητα την ουσία της βραδιάς. Όταν το χειροκρότημα σβήσει και τα φώτα της Μεσαιωνικής Τάφρου χαμηλώσουν, αυτό που μένει τελικά στην ψυχή του θεατή είναι μία αίσθηση βαθιάς ρίζας και συνέχειας και το αίσθημα ότι τα Κάστρα δεν ανήκουν απλώς στο παρελθόν, αλλά συνεχίζουν να χτίζονται καθημερινά μέσα από τις σκέψεις, την τέχνη και τις αξίες των ανθρώπων τους.

Τέτοιες παραστάσεις αξίζει να πραγματοποιούνται γιατί έχουν τη δύναμη να παίρνουν την Ιστορία έξω από τις προθήκες των μουσείων και τις σελίδες των βιβλίων, μετατρέποντάς την σε ζωντανή, αναπνέουσα εμπειρία. Σε έναν κόσμο που συχνά κινείται με γρήγορους, επιφανειακούς ρυθμούς, τέτοια πολυθεάματα δημιουργούν έναν χώρο και χρόνο όπου η κοινότητα συναντιέται, θυμάται και επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της.