Σάββατο, 1 Ιουνίου 2013

Ιούνιος, ο Σκιροφοριών


1η Ιούνιου σήμερα, καλό μήνα νάχουμε...
Το όνομα του προέρχεται απ' τη λατινική λέξη Junius: Juno = Ηρα. Αρα Ιούνιος: ηρωικός ή Ηραίος: μήνας αφιερωμένος στην Ηρα.
Ηρα είναι το θηλυκό του Ηρώς.

Αρχαίες γιορτές
Ενώ στις 25 Δεκεμβρίου γιορτάζονται οι χειμερινές τροπές του Ηλιου (Χριστούγεννα), έξι μήνες μετά, στις 24 Ιουνίου, γιορτάζονται οι θερινές του τροπές, μαζί με το «Γενέθλιον» του Ιωάννου του Προδρόμου (24 Ιουνίου).

Σκιροφοριών
Ο μήνας ονομαζόταν έτσι στην αρχαιότητα από τα Σκιροφόρια. Οι Αθηναίοι, εκτός από τις πυρές, στις 12 Σκιροφοριώνος γιόρταζαν το θερινό ηλιοτρόπιο.
Ο ιερεύς του Ηλίου με την ιέρεια της Αθηνάς και του Ποσειδώνα πήγαιναν να θυσιάσουν στο Θεό Ηλιο κρατώντας πολύχρωμες ομπρέλες (σκίρα) κι από κει προέρχονται τα  Σκιροφόρια και η ονομασία του μήνα Σκιροφοριών.
Ο ιερέας του Ηλιου κρατάει Ηλιοτρόπιον, φοράει μίτρα απαστράπτουσα και χρυσή ακτινωτή μάσκα υποδυόμενος τον θεό.

Λαογραφία
Στις 24 τ' Αη Γιαννιού του Λιοτροπιού (Κύθνος) ή Λιτροπίου (Κύμη) ή Αλιτροπιού (Λέσβος) τραγουδούν:
«Ο Ηλιος τρέμει γυρίζει σαν τροχός, είναι θαμπερός». Πολλοί ακολουθώντας το πανάρχαιο έθιμο ανάβουν φωτιές στους δρόμους και πηδάνε πάνω απ' αυτές λέγοντας: «Αφήνω το κακό, πάω στο καλό».
Ο Αη Γιάννης λέγεται Λαμπαδάρης (Αθήνα) ή Λαμπροφόρος (Κύπρος).
Στην αρχαιότητα την παραμονή των Σκιροφοριών άναβαν πυρές καθαρτήριες στο άστυ, λέγοντας:
«Εφυγον κακόν, εύρον άμεινον».

Κλήδονας
Η προετοιμασία του Κλήδονα -γράφει ο Μέγας- γίνεται την παραμονή της γιορτής ως εξής:
«Ενα αγόρι ή ένα κορίτσι τυχερό, που έχει δηλαδή εν ζωή τους γονείς του, φέρνει από τη βρύση (ή από το πηγάδι) "αμίλητο (ή βουβό ή αρπαχτικό) νερό" και το αδειάζει σε ένα μικρό κιούπι.
Τα άλλα παιδιά, νέοι και νέες που έχουν μαζευτεί, ρίχνουν στο αγγείο το ριζακάρι τους: ένα δαχτυλίδι, ένα σκουλαρίκι κ.λπ.
Κατόπιν σκεπάζουν το κιούπι με ένα κόκκινο πανί, το κλειδώνουν με κλειδαριά και «το εκθέτουν τη νύχτα, για να... αστρονομιστεί.»
Το άνοιγμα του κλήδονα γίνεται το πρωί «Βγαίνοντας ο Ήλιος».

Δεν υπάρχουν σχόλια: