Ζέα, το διατροφικό μυστικό των αρχαίων Ελλήνων

Οι αρχαίοι, σιτάρι δεν έβαζαν στο στόμα τους. Διότι δεν υπήρχε.
Καλλιεργούσαν το δημητριακό Ζέα, που θεωρείται η τροφή του εγκεφάλου. Δεν είναι σίκαλη, δεν είναι βρώμη, δεν είναι καν κριθάρι.
Είναι, όμως, δημητριακό και, μάλιστα, το πρώτο που έθρεψε τους ανθρώπους!

Τί το «κακό» έχει το σιτάρι- δηλαδή το ψωμί και τα μακαρόνια που τρώμε; Γλουτένη. Μια ουσία που βρίσκεται παντού στη σύγχρονη διατροφή και κρατάει σε «υπνηλία» τον εγκέφαλο.  

Αντιθέτως, το δημητριακό "Ζέα" είναι πλούσιο σε μαγνήσιο, «τροφή» του εγκεφάλου. Γι αυτό και οι προγονοί μας ήταν έξυπνοι. Ενώ το σιτάρι έχει γλουτένη, ουσία που συγκολλάει τις νευρικές απολήξεις και δεν αφήνει τον εγκέφαλο να σκεφτεί ελεύθερα και να δημιουργήσει.  

Η Ζέα αναφέρεται και ως Ζειά, βρίζα, όλυρα, Emmer και ορισμένες φορές συγχέεται με το ασπροσίτι (γερμαν. Dinkel) ή τη Σίκαλη, ή ακόμα και με το καλαμπόκι, μια και η λέξη Zea (Zea mais) είναι η επιστημονική ονομασία του αραβόσιτου. 

Η θρεπτική αξία της Ζέας είναι αδιαμφισβήτητη, άλλωστε δεν είναι τυχαίο που η ετυμολογία της λέξης “ζείδωρος” (αυτός που δωρίζει ζωή) προέρχεται απο αυτό το δημητριακό.
Η Ζέα είναι σημαντική όχι μόνο για τις ίνες και τα μέταλλα που περιέχει αλλά κυρίως για το μαγνήσιο που ενεργοποιεί τις ενζυματικές διαδικασίες του μεταβολισμού. 

Το ποσοστό του αμινοξέος λυσίνη (Lycin) που περιέχει είναι το συστατικό των πρωτεϊνών που αυξάνει την πεπτικότητα τους, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και είναι το βασικό στοιχείο στην βιοχημική λειτουργία του εγκεφάλου.
Βοηθάει στην απορρόφηση θρεπτικών συστατικών (Ca, Mg κ.α.).
Καταστέλλει τις φλεγμονές που χρονίζουν στον οργανισμό και καταστρέφουν τα υγιή κύτταρα.
Καταστέλλει τα ένζυμα του καρκινικού κυττάρου (εμποδίζει την ανάπτυξη και μετάσταση του καρκίνου). 

Η ενεργειακή διατροφολόγος Ιπποκράτειας διατροφής κ. Δήμητρα Τυλλιανάκη αποκαλύπτει πως «Η Ζέα καλλιεργούνταν στην Ελλάδα και απαγορεύτηκε αιφνιδιαστικά - άγνωστο γιατί. Το έχουν οι Γερμανοί και το εξάγουν. Είναι πανάκριβο κοστίζει 6,5 ευρώ το κιλό!». 

Η καλλιέργειά  της άρχισε το 1928 να απαγορεύεται σταδιακά και μέχρι το 1932 καταργήθηκε τελείως στην Ελλάδα. Η Ζέα υποβιβάστηκε σε ζωοτροφή. Οι λόγοι δεν είναι σαφείς. Το γιατί παραμένει αδιευκρίνιστο. Tο μοναδικό ιστορικό δοκίμιο υπάρχει στην Ελλάδα, σχετικά με την ζεία, δημοσιεύτηκε την δεκαετία του ΄70  με τίτλο Ιστορικός Εμπαιγμός.  Ο συγγραφέας του Γιώργος Αύφαντής, προβληματίζεται σχετικά με τα συμφέροντα που έκαναν την ζέα να αναφέρεται ακόμα και στα λεξικά ως ζωοτροφή, εξηγεί την ιστορική της σημασία και το αρχαίο δημητριακό με το σιτάρι. Για παράδειγμα, αναφέρει πως και το σιτάρι και η ζεία περιέχουν πρωτεΐνες που βοηθούν την μνήμη, αλλά είναι εντελώς διαφορετικές οι μεν από τις δε.

Οι πιο συνηθισμένες μορφές στις οποίες η ζέα διατίθεται στο εμπόριο είναι το αναποφλοίωτο αλεύρι ζέας, όπως επίσης και τα ζυμαρικά από αλεύρι ζέας, προϊόντα τα οποία οι καταναλωτές μπορούν να βρουν σε αρκετά καταστήματα βιολογικών.
Η επιστημονική ονομασία του δημητριακού είναι Triticum dicoccum. Εξωτερικά μοιάζει πολύ με το σιτάρι, έχει όμως διαφορετική θρεπτική σύσταση. Συγκεκριμένα, η ζέα έχει διπλάσια περιεκτικότητα φυτικών ινών. Αυτό την καθιστά μια πολύ καλή επιλογή και για άτομα με διαβήτη. Επίσης έχει διπλάσια ποσότητα πρωτεϊνών, καθώς και υψηλή περιεκτικότητα στο αμινοξύ λυσίνη και στις βιταμίνες A, B, C και Ε. Ακόμη βασικό πλεονέκτημα του δημητριακού είναι η υψηλή περιεκτικότητά του σε μαγνήσιο, καθώς περιέχει έως και 40% περισσότερο από τα υπόλοιπα δημητριακά. 

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις πως η ζέα συμβάλει στην καταπολέμηση χρόνιων φλεγμονών και στην προστασία από εμφάνιση και μετάσταση διάφορων μορφών καρκίνου.

Ο Όμηρος αναφέρεται στην καλλιέργεια της ζέας στην Λακωνική πεδιάδα “πυροί τε ζειαί τ’ ήδ’ εύρυφανές κρί λευκόν”. Ο Ηρόδοτος (5ος αι. π.Χ.) αναφέρει ότι οι Αιγύπτιοι παρασκεύαζαν ψωμί αποκλειστικά απο ζέα και περιφρονούσαν το σιτάρι και το κριθάρι.  Σύμφωνα, με τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο και τον Διονύσιο τον Αλικαρνασσέα, η ζειά (όλυρα) είχε καλλιεργηθεί αποκλειστικά ως το μοναδικό δημητριακό από τους πρώτους Ρωμαίους στην αρχή της ιστορίας τους και αυτό αποδεικνύεται και απο τη χρησιμοποίηση του σε όλες τις θρησκευτικές τελετές τους. Λέγεται ότι η θεά Δήμητρα κρατάει ζέα στις απεικονίσεις της, όχι σιτάρι!

Κάποιοι υποστηρίζουν πως το λιμάνι της Ζέας στον Πειραιά πήρε την  ονομασία του από τον καρπό του σιτηρού. Ομως ο αρχαιολόγος ερευνητής Ulrichs διαπίστωσε πως σε κείμενο του Ηροδότου (ΙΙ, 26) αναφέρεται ρητά πως η ζειά είναι κτηνοτροφή,  έτσι κατέληξε πως το όνομα Ζέα είναι το δεύτερο όνομα της Εκάτης, δηλαδή της άλλως ονομαζόμενης Μουνιχίας Αρτέμιδος της οποίας το Ιερό βρισκόταν πλησίον της παραλίας του λιμένος που τιμόταν ως Ζέα.

Σημαντική σημείωση: Γιατροί και γεωπόνοι συγκαταλέγουν τη Ζεία στα απαγορευτικά για όσους πάσχουν από Κοιλιοκάκη. Λέγεται ότι έχουν διαφορετικού είδους γλουτένη που είναι ανεκτή από όσους έχουν απλή δυσανεξία σε αυτή, αλλά όχι από όσους έχουν κοιλιοκάκη. Εκτός αυτού ο ευρωπαικός κανονισμός για τα αλλεργιογόνα υποστηρίζει ακριβώς το ίδιο και τα ζυμαρικα Ζεας που κυκλοφορούν υποχρεώθηκαν από τον ΕΦΕΤ να αποσύρουν την ετικέτα που έγραφε “χωρις γλουτενη”.