Γιώργος Κοντογιώργης: Βυζάντιο και Ελληνισμός

Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ομιλία έδωσε στη Ρόδο ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Γιώργος Κοντογιώργης. Η διάλεξη οργανώθηκε στο Νεστορίδειο Μέλαθρο από το «Μεσαιωνικό Ρόδο» , που εφέτος συμπληρώνει 20 χρόνια δράσης.

Ο ομιλητής καθήλωσε το κοινό  με τις επιστημονικές του απόψεις για τη Βυζαντινή περίοδο και τον ελληνισμό.

Επειδή το έθνος είναι νεότερο δημιούργημα για τους λαούς που εξήλθαν της φεουδαρχίας, τόνισε  ο Κοντογιώργης, κάποιοι Έλληνες διανοούμενοι και ακαδημαϊκοί επιλέγουν τη γενίκευση προκειμένου να εγγράψουν και τον ελληνισμό στη νεότερη εθνογενετική διαδικασία και μάλιστα ως παρακολούθημα της δυτικής εθνογένεσης.

Στον ελληνικό κόσμο, είπε ο κ. καθηγητής, «οι πόλεις επιβεβαιώνουν την αδιάπτωτη ύπαρξή τους καθ’ όλο το Βυζάντιο και καθόλη την τουρκοκρατία, έως ότου τις κατέλυσε η Βαυαρική απολυταρχία μαζί με τη δημοκρατία».

Η ύπαρξη του έθνους και της συνέχειάς του στον ελληνικό κόσμο,  επιβεβαιώνεται από δύο παραμέτρους, κατά τον καθηγητή. «Πρώτον από την ανθρωποκεντρική συνέχεια του ελληνισμού. Εάν ο ελληνικός κόσμος είχε περιέλθει στη φεουδαρχία θα είχε εκλείψει ως έθνος, ως πολιτισμική συνείδηση κοινωνίας με πολιτικό πρόσημο την ελευθερία. Όπως συνέβη με τους Ρωμαίους».

Δεύτερον στο επίπεδο της ελληνικής αναγωγής της ταυτότητάς του, ο καθηγητής κατέδειξε στο ακροατήριο ότι η ελληνική αναγωγή της ελληνικής ταυτότητας είναι αδιάπτωτη.

«Θα ήταν παράδοξο να διατηρήσει την ελληνικότητά του ο ελληνισμός στη Ρώμη και να γίνει Ρωμαίος όταν οικειοποιήθηκε το ρωμαϊκό ιμπέριουμ».

Οι Βυζαντινοί διδάσκονταν Όμηρο πολύ πριν τους Δυτικούς

Σε αντίθεση με αυτό που θέλουν να πιστεύουν κάποιοι δυτικόπληκτοι Έλληνες διανομούμενηοι, οι Βυζαντινοί απ’ αρχής μέχρι τέλους δεν έπαψαν να αυτοπροσδιορίζονται αναλόγως ως Έλληνες, ως γραικοί ως Ρωμαίοι με την επισήμανση ότι οι προγονοί τους ήσαν οι Έλληνες και όχι οι Λατίνοι/Ιταλοί Ρωμαίοι. Εξ ου και άλλαξαν το όνομά τους και από ρωμαϊκό κράτος αυτοαποκαλούσαν το κράτος τους Βυζάντιο, υπογράμμισε στη Ρόδο ο κ. καθηγητής.

«Το επωνύμιο Βυζάντιο είναι βυζαντινό όχι νεότερο πρόσκτημα. Οι βυζαντινοί Έλληνες γνώριζαν για τους αρχαίους απευθείας και ενέγραφαν εαυτούς ως κληρονόμους τους. Στα σχολεία τους διδάσκονταν τον Όμηρο. Ήταν μια εγγράμματη κοινωνία. Οι δυτικοί πληροφορήθηκαν για τους αρχαίους, για την Ευρώπη, για τη νομισματική οικονομία, για τις πόλεις/κοινά κλπ μέσω των βυζαντινών πολύ αργά, όταν οι Έλληνες του Βυζαντίου τους επανέφεραν στη ζωή».

Η μεγάλη απάτη

Τόσο στο εξωτερικό, όσο και στην Ελλάδα, κατάφερε να “περάσει” ότι τη συνέχεια μεταξύ αρχαιότητας και νεοτερικότητας τη διασφαλίζει ο δυτικός Μεσαίωνας και όχι το Βυζάντιο. Ωστόσο, κατά τον Κοντογιώργη, από τον ισχυρισμό αυτό απουσιάζει ένα κρίσιμος κρίκος.

«Η Δύση εγγράφεται στη φεουδαρχία επομένως δεν μπορεί να τοποθετηθεί ως σύνδεσμος μεταξύ των δυο ανθρωποκεντρικών περιοχών, της αρχαιότητας και της νεοτερικότητας του 20ού αιώνα. Η Δύση εξήλθε της ιστορίας τον 5ο αιώνα και αγνοούσε επί μακρόν την ύπαρξη της. Την επανέφερε σε ανθρωποκεντρική τροχιά το Βυζάντιο. Τον ρόλο της συνέχειας τον καλύπτει ομοθετικά το Βυζάντιο» Γι’ αυτόν τον λόγο, όπως τόνισε στη Ρόδο ο καθηγητής, το Βυζάντιο ταξινομήθηκε ως “ξένος πολιτισμός” και μάλιστα στο Μεσαίωνα.

Για τον κ. Κοντογιώργη όμως αυτό δεν είναι τίποτα άλλο παρά υφαρπαγή της Ιστορίας και το διακύβευμά της «στοιχειοθετεί τη μεγαλύτερη γνωσιολογική απάτη που επιχειρήθηκε ποτέ μέχρι σήμερα!».

Στην ιστορία, συνήθως γίνονται απλοποιήσεις, είτε για λόγους κατανόησης για άλλους “σκοπούς”, επεσήμανε ο κ. Κοντογιώργης.  Ο καθηγητής είναι ξεκάθαρος: Το Βυζάντιο δεν ανήκει στον “Μεσαίωνα”! «Δεν περιήλθε στη φεουδαρχία, αλλά συνέχισε να βιώνει το ελληνικό κοσμοσύστημα μικρής κλίμακας». Η περιοδολόγηση αρχαιότητα, μεσαίωνας, νεοτερικότητα είναι παραπλανητική, θεωρεί ο καθηγητής.

Πολλοί Έλληνες διανοούμενοι και φυσικά Δυτικοί, είπε στην ομιλία του ο κ. καθηγητής φρόντισαν να περάσουν στον κόσμο ότι το Βυζάντιο ήταν μια απολυταρχική αυτοκρατορία ακόμα και θεοκρατία. Η πραγματικότητα είναι όμως είναι πολύ διαφορετική.

Το Βυζάντιο δεν ήταν απολυταρχία, ούτε θεοκρατία, ούτε αυτοκρατορία. Αυτό που επίσης παρατηρεί ο Έλληνας διανοούμενος είναι ότι αγνοείται ότι στο Βυζάντιο δεν υπήρχε δουλεία, κυριαρχούσε η εταιρική οικονομία και συντελούνταν η καθολική μετάβαση στην πολτειοτική κοινωνία. Η εκκλησία στο Βυζάντιο λειτουργεί ως εκκλησία του δήμου των πιστών, ο κλήρος υπάγεται στην δημοκρατική πολιτεία της πόλης και όπως μαρτυρούν οι πηγές υπήρξε ένας εκ των θεματοφυλάκων του νομικού πολιτισμού της ελληνικής οικουμένης. Ουδέποτε περιήλθε στη δεσποτεία όπως η καθολική εκκλησία.